Volgens de EU wordt wereldwijd minder dan 1% van de kleding gerecycled om opnieuw kleding van te maken, deels als gevolg van ontoereikende technologie.

Verschillende organisaties en bedrijven werken eraan om hier verandering in te brengen. Op 13 en 14 september vonden er de Circular Textile Days plaats in Nederland. Een beurs waar innovaties worden voorgesteld om de textiel- en modesector meer circulair te maken. Ook COSH! was erbij om mee te werken aan een meer circulaire toekomst.

Polyester

Het meest gebruikte synthetische materiaal in de textielsector is polyester. Polyester is volgens Josse Kunst (CuRe, Kiduara) even circulair als glas en metaal. Aan de hand van bepaalde recyclageprocessen kan het materiaal ontelbare keren hervormd worden tot een nieuw product. Dit klinkt heel positief, maar waarom gebeurt dat in de praktijk niet? Minder dan 1% van alle polyester kleding wordt gerecycled tot nieuw kleding.

Als er slechts zo weinig polyester kleding gerecycled wordt, hoe komt het dan dat je toch zo veel kleding van gerecycled polyester ziet in de winkels? Dat komt omdat het meeste gerecyclede polyester voor kleding afkomstig is van PET-flessen. Volgens een schatting van Textile Exchange is 99% van het gerecyclede polyester in kleding afkomstig van PET-flessen.

Dit is helaas niet zo positief als het klinkt. In een ideale, circulaire wereld zouden PET-flessen recycled worden tot nieuwe PET-flessen, niet tot kleding. Het is dan ook goed dat bedrijven zoals CuRe nieuwe technologieën ontwikkelen om polyester uit kleding te kunnen recyclen. Wanneer we textiel recyclen tot nieuw textiel noemen we dit fiber-to-fiber recycling.

Mechanische versus chemische recycling

Het recyclageproces van kleding bestaat uit heel wat stappen. Lees hier meer over hoe dat in zijn werk gaat. De recycling van synthetische materialen kan op twee manieren: mechanisch of chemisch. Bij mechanische recyclage wordt het materiaal versneden tot kleine stukjes plastic. Deze stukjes worden dan versmolten om een nieuw garen van te spinnen. Dit proces wordt bijvoorbeeld ook gebruikt voor het recyclen van PET-flessen. Dit is enkel mogelijk met pure materialen waar geen kleurstoffen of andere chemicaliën aan toegevoegd zijn.

Chemische recycling van polyester gebeurt minder vaak omdat het een duur proces is. De grondstoffen worden hierbij afgebroken, gezuiverd en in nieuwe deeltjes omgezet. Door alle contaminatie en kleurstoffen te verwijderen, kunnen deze materialen vervolgens met hun oorspronkelijke kwaliteit in een kringloop worden gerecycled.

CuRe ontwikkelde een nieuw proces om de chemische recyclage van polyester goedkoper te maken. De technologie gebruikt minder energie dan conventionele chemische recycling processen. Daarbij kan het proces ook complexere materialenblends recyclen. CuRe past stap voor stap meer zuiveringstechnologieën toe om in de toekomst complexere grondstoffen en materialenblends te kunnen verwerken.

Uitdagingen

Een van de grootste uitdagingen voor het recyclen van kleding is het gebruik van elastaan in het textiel. Een polyester-elastaan blend wordt vaak gebruikt, bijvoorbeeld in sportkleding. Steeds meer kleding bevat elastaan om zo het draagcomfort te verbeteren.

De aanwezigheid van elastaan in een textiel kan nog niet opgespoord worden in het filterproces. En omdat de chemische structuren van polyester en elastaan erg goed op elkaar lijken is het moeilijk om de materialen van elkaar te scheiden. Hierdoor is het niet mogelijk om deze materialen elk afzonderlijk te recyclen en een nieuw leven te geven.

Een ander probleem zijn coatings. Veel producten krijgen een beschermend laagje, een coating. Denk bijvoorbeeld aan je waterdichte regenjas of rugzak! Deze coatings zijn gemaakt van polyurethaan. Doordat het textiel en de coating niet van elkaar gescheiden kunnen worden, zijn deze materialen niet goed recyclebaar. Enkel via mechanische recycling kunnen de materialen verder gebruikt worden, maar ze verliezen hierbij kwaliteit.

Innovatieve technologieën

Innovatieve technologieën zoals dat van CuRe zijn nodig om te bouwen aan een circulaire toekomst. Er zijn ook andere bedrijven en organisaties die hier aan werken. Zo is er in Waregem, België, het bedrijf Concordia. Dit bedrijf ontwikkelde Purfi, een recyclageproces voor polyester-katoen blends. Via een omgekeerd spinproces kan Purfi de vezels recycleren zonder kwaliteitsverlies. De katoenvezels worden verwerkt in een katoenviscose, het polyester behoudt al zijn originele eigenschappen.

Microplastics

Synthetische kleding zal nooit het meest duurzame alternatief worden. Zelfs wanneer de materialen nadien volledig gerecycleerd kunnen worden blijven er risico’s aan verbonden. Tijdens het wassen van je kleding komen er microplastics vrij. Die worden dat met het waswater meegevoerd en kunnen zo in onze rivieren en oceanen terechtkomen. Daarnaast zijn de materialen ook nooit afbreekbaar in de natuur.

Daarom raadt COSH! aan om je synthetische kleding zo weinig mogelijk te wassen, en steeds een GuppyFriend te gebruiken. Dit is een waszak die microplastics tegenhoudt.

Met innovaties als Purfi en CuRe ziet de toekomst van circulaire mode er rooskleurig uit. Bij COSH! juichen we dit toe! Toch raden we ook aan om hier nu nog niet op te rekenen. Deze technologieën zijn nog volop in ontwikkeling en dus nog niet beschikbaar op grote schaal. Daarom is het beter om voorlopig voorkeur te geven aan materialen die nu al regeneratief zijn. Vermijd materialenblends in je kleding, zodat deze nadien gemakkelijker te recyclen is.