8 textielbedrijven die het nieuws haalden in 2025

Val­se belof­ten. Cul­tu­re­le toe-eige­ning. Uit­bui­ting. Vreem­de part­ner­schap­pen. Wat gaat er wer­ke­lijk schuil ach­ter de gro­te woor­den in adver­ten­ties, ach­ter her­komst­la­bels, ach­ter de belof­te van ​‘duur­zaam’, ​‘groen’ en ​‘eer­lijk’? En wie blijft onzichtbaar?

We heb­ben een aan­tal gro­te schan­da­len uit 2025 voor je op een rij­tje gezet.

1. NIKE, SUPER­DRY, LACOSTE 

Heb je ooit een Goog­le-adver­ten­tie gezien die duur­zaam­heid belooft, maar niet dui­de­lijk maakt wat daar nu pre­cies ach­ter zit? Nike adver­teer­de met ten­nis­po­lo’s van ​‘duur­za­me mate­ri­a­len’, Super­dry lok­te met ​‘duur­za­me stijl’ en Lacos­te pro­moot­te ​‘duur­za­me kin­der­kle­ding’ zon­der de claims in de adver­ten­ties vol­doen­de te spe­ci­fi­ce­ren of te onder­bou­wen. Een dui­de­lijk geval van mis­lei­den­de bood­schap­pen, vage taal en het risi­co van green­was­hing.

Het schan­daal rond de adver­ten­ties van Nike, Super­dry en Lacos­te die in het Ver­e­nigd Konink­rijk wer­den ver­bo­den, kwam in decem­ber aan het licht. Vol­gens de Adver­ti­sing Standards Autho­ri­ty ont­brak in alle drie de geval­len aan­vul­len­de infor­ma­tie om de term ​“duur­zaam” in con­text te plaat­sen, even­als soli­de bewijs voor de beweer­de mili­eu­voor­de­len, ook met betrek­king tot de gehe­le levens­cy­clus van de pro­duc­ten. De ASA clas­si­fi­ceer­de de uit­spra­ken als ​“abso­lu­te claims”, waar­voor een bij­zon­der hoge bewijs­last geldt, en gaf de bedrij­ven de opdracht om toe­kom­sti­ge duur­zaam­heids­claims dui­de­lijk te for­mu­le­ren en op pas­sen­de wij­ze te onderbouwen.

2. DIOR 

Wan­neer een tra­di­ti­o­neel ambach­te­lijk pro­duct als luxe­ar­ti­kel op de markt wordt gebracht, maar de men­sen erach­ter ano­niem blij­ven, is er spra­ke van een gebrek aan erken­ning, een gebrek aan trans­pa­ran­tie en een machts­on­ge­lijk­heid.

Het schan­daal rond de Dior-jas van 200.000 dol­lar laai­de op in de zomer van 2025, toen het luxe­merk een zorg­vul­dig gebor­duurd kle­ding­stuk pre­sen­teer­de tij­dens een mode­show in Parijs, zon­der de Indi­a­se oor­sprong of de ambachts­lie­den uit Luck­now te ver­mel­den die deze jas had­den gemaakt. Het kle­ding­stuk was ver­sierd met Mukaish-bor­duur­werk, een eeu­wen­ou­de tech­niek waar­bij fij­ne meta­len dra­den in stof­fen wor­den ver­werkt. Vol­gens ver­schil­len­de berich­ten heb­ben twaalf ambachts­lie­den in totaal 34 dagen aan de jas gewerkt.

Ter­wijl luxe­mer­ken enor­me bedra­gen ver­die­nen aan der­ge­lij­ke ont­wer­pen, heb­ben tra­di­ti­o­ne­le ambachts­lie­den in India vaak moei­te om te over­le­ven. De jas van Dior staat dan ook sym­bool voor de dis­ba­lans tus­sen de wereld­wij­de luxe­sec­tor en de loka­le ambach­te­lij­ke cul­tuur. Lees hier meer over hoe uit­bui­ten­de fast fas­hi­on het cul­tu­reel erf­goed bedreigt.

3. PRA­DA 

Gelijk­aar­dig aan Dior, ver­kocht Pra­da san­da­len in Kol­ha­pu­ri-stijl zon­der cul­tu­re­le con­text, waar­door het bedrijf werd beschul­digd van cul­tu­re­le toe-eige­ning: het bedrijf pro­fi­teert van het cul­tu­re­le erf­goed van ande­re lan­den zon­der de oor­sprong te erken­nen of de betrok­ken ambachts­lie­den erken­ning en finan­ci­ë­le waar­de­ring te geven.

4. ZEE­MAN

Dia­man­ten voor min­der dan € 30? Zee­man bood dit jaar han­gers aan gemaakt met lab-grown dia­man­ten voor € 29,99. De prijs werd ver­klaard door mas­sa­pro­duc­tie, direc­te inkoop en het uit­slui­ten van tus­sen­han­de­la­ren, maar waar betaal ik voor als klant en wel­ke delen van de waar­de­ke­ten blij­ven onzicht­baar? Wat in deze uit­leg ont­breekt, zijn belang­rij­ke pro­duc­tie­voor­waar­den: in wel­ke labo­ra­to­ria wor­den de ste­nen gemaakt? Wat voor soort elek­tri­ci­teit wordt er gebruikt? Waar wor­den ze gesle­pen, wel­ke trans­port­rou­tes wor­den er gebruikt en is er bewijs van soci­a­le en eco­lo­gi­sche ver­ant­woor­de­lijk­heid in de toeleveringsketen? 

In het labo­ra­to­ri­um gemaak­te dia­man­ten zijn niet auto­ma­tisch de keu­ze met de laag­ste uit­stoot in ver­ge­lij­king met con­ven­ti­o­ne­le dia­man­ten: de pro­duc­tie is ener­gie-inten­sief omdat er kunst­ma­tig hoge druk en hoge tem­pe­ra­tu­ren wor­den nage­bootst. Hoe­wel in veel geval­len de direc­te ver­sto­ring van loka­le eco­sys­te­men door mijn­bouw wordt ver­me­den, blij­ven indi­rec­te gevol­gen, zoals effec­ten die ver­band hou­den met ener­gie­op­wek­king, rele­vant. Ook de pro­duc­tie­con­text is door­slag­ge­vend: in het labo­ra­to­ri­um gemaak­te dia­man­ten wor­den vaak gepro­du­ceerd in Chi­na of India, en zelfs wan­neer ze in Euro­pa wor­den gemaakt, vindt het slij­pen vaak bui­ten Euro­pa plaats. Lees hier meer over in labo­ra­to­ri­um­ge­kweek­te diamanten.

5. BPOST

Goed­ko­pe impor­ten in enor­me hoe­veel­he­den die nau­we­lijks goed gecon­tro­leerd kun­nen wor­den aan de EU-grens ver­sus Euro­pe­se retai­lers die onder druk komen te staan. Eind novem­ber sloot de Bel­gi­sche post­dienst bpost een memo­ran­dum van over­een­stem­ming met het Chi­ne­se e‑commerceverkoopportaal Temu om de bestaan­de samen­wer­king in Bel­gië en Cana­da uit te brei­den. De over­een­komst betreft onder meer het tes­ten van nieu­we bezorg­mo­del­len en de uit­brei­ding van afhaal- en afle­ver­pun­ten, even­als logis­tie­ke oplos­sin­gen voor de acti­vi­tei­ten van Temu in Euro­pa. bpost ver­sterkt daar­mee indi­rect een plat­form dat voor veel loka­le retai­lers een direc­te con­cur­rent is. De over­een­komst maakt bestel­len bij Temu nog snel­ler en gemak­ke­lij­ker in Euro­pa en ver­groot daar­mee het prijs- en gemak­voor­deel dat de koop­kracht weg­trekt bij de loka­le detailhandel.

Op EU-niveau wor­den momen­teel maat­re­ge­len tegen de lawi­ne aan pak­ket­jes bespro­ken. Van­af 1 juli 2026 moet er een for­fai­tai­re hef­fing van mini­maal € 3 per pak­ket gel­den voor klei­ne zen­din­gen van min­der dan € 150 uit niet-EU-lan­den. Een uit­ge­breid logis­tiek part­ner­schap lijkt des­on­danks nog steeds een stap die der­ge­lij­ke plat­forms soe­pe­ler in Euro­pa laat opereren.

6. GEZOND­HEIDS­BE­DREI­GEN­DE SIERADEN

Bij 3 van de 10 getes­te arm­ban­den, oor­bel­len en hals­ket­tin­gen wer­den bui­ten­spo­rig hoge con­cen­tra­ties lood of cad­mi­um aan­ge­trof­fen. Dit bleek uit con­tro­les door de Fede­ra­le Mili­eu-Inspec­tie van zen­din­gen die van­uit Azië (ook via Chi­ne­se onli­ne­plat­forms) naar Bel­gië wer­den geïm­por­teerd. In Bel­gië werd in okto­ber dan ook gespro­ken over stren­ge­re con­tro­les op zeer goed­ko­pe sie­ra­den. Deze wor­den voor­al gevaar­lijk wan­neer ze in de mond wor­den gestopt, erop wordt gekauwd of ze wor­den inge­slikt. Lood komt niet via de huid in het lichaam terecht, cad­mi­um slechts in zeer beperk­te mate. Het risi­co geldt dan ook voor­al voor klei­ne kinderen.

Als je in het dage­lijks leven sie­ra­den draagt, let dan voor­al op infor­ma­tie over het mate­ri­aal en de her­komst, even­als op hoog­waar­dig vak­man­schap. Op COSH! vind je een gro­te selec­tie van sie­ra­den­mer­ken die een duur­za­me­re aan­pak nastre­ven en vei­lig zijn om te dragen.

7. PRA­TO, ITALY

Wat denk je als je een ​‘Made in Ita­ly’-label ziet? In Toscane, in het tex­tiel­cen­trum Pra­to, tonen recen­te onder­zoe­ken een ver­ras­send beeld: Pra­to is van cru­ci­aal belang voor de Ita­li­aan­se indu­strie en ont­wik­kelt zich tege­lij­ker­tijd steeds meer tot een cen­trum van cri­mi­na­li­teit en uit­bui­ting. De hoofd­aan­kla­ger van Pra­to omschrijft de plaats als ​‘cri­mi­neel com­plex en gevaar­lijk’, met aan­wij­zin­gen voor maf­fia-ach­ti­ge struc­tu­ren en cor­rup­tie tus­sen loka­le poli­tie­dien­sten en onder­ne­mers. De ate­liers die kle­ding en acces­soi­res pro­du­ce­ren voor gro­te mode- en luxe­groe­pen wor­den ver­dacht van het inzet­ten van ille­ga­le arbei­ders en het niet nale­ven van arbeids- en vei­lig­heids­nor­men. Het onder­zoek wijst op een zeer con­creet patroon van uit­bui­ting: werk­da­gen van 13 uur, nau­we­lijks pau­zes, zeven dagen per week, lonen van soms niet meer dan drie euro per uur en pre­cai­re veiligheidsomstandigheden.

8. Adi­das & Lufthansa

Heb je ooit een adver­ten­tie gezien waar­in kli­maat­neu­tra­li­teit wordt beloofd? De ngo Envi­ron­men­tal Acti­on Ger­ma­ny (DUH) heeft twee afzon­der­lij­ke green­was­hing rechts­za­ken tegen Lufthan­sa en Adi­das gewon­nen wegens mis­lei­den­de duur­zaam­heids­claims.

Mis­schien heb je wel­eens gehoord van de optie ​‘Off­set Flight’ van Lufthan­sa? Voor klan­ten was het niet vol­doen­de dui­de­lijk wel­ke emis­sies van de spe­ci­fie­ke geboek­te vlucht zou­den wor­den gecom­pen­seerd en in wel­ke mate. Boven­dien kon de ver­wij­zing naar de aan­koop van duur­za­me vlieg­tuig­brand­stof de indruk wek­ken dat de extra bij­dra­ge recht­streeks ver­band hield met hun eigen vlucht. 

In de zaak tegen Adi­das ver­bood de regi­o­na­le recht­bank van Neu­ren­berg-Fürth de claim dat het bedrijf in 2050 kli­maat­neu­traal zou zijn, omdat er geen con­cre­te plan­nen waren om aan te tonen hoe dit doel na 2030 zou wor­den bereikt. Opmer­king: bei­de uit­spra­ken zijn nog niet definitief.

Het is dui­de­lijk dat het cre­ë­ren van waar­de vaak plaats­vindt op plek­ken waar het nau­we­lijks zicht­baar is: in fabrie­ken, toe­le­ve­rings­ke­tens en oor­sprongs­ver­ha­len die zel­den wor­den belicht. Bewe­rin­gen wor­den bewijs­pro­ble­men, een ima­go-belof­te wordt een dis­cus­sie over trans­pa­ran­tie, ver­ant­woor­de­lijk­heid en geloofwaardigheid.

Als je dit jaar bewus­ter wilt beslis­sen welk bedrijf je met je aan­koop wilt steu­nen, vind je op COSH! mer­ken die zich meer rich­ten op trans­pa­ran­tie, eer­lij­ke­re pro­duc­tie en ver­ant­woor­de­lij­ker handelen.