24 juli 2026
De data achter circulaire mode in steden
- UPV
- Nieuws / Pers
Je kledinghangers worden nu gezien als verpakking. Je dust bags ook, net als je stickers en dat vloeipapier waarin je bestellingen wikkelt. Vanaf 12 augustus 2026 herdefinieert de EU-verordening verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR) wat er in de hele modeketen als verpakking telt en er is geen uitzondering voor kleine ondernemingen die je kan redden.
Ja, het klinkt overweldigend, maar we loodsen je erdoorheen. Laten we uitpluizen wat er echt verandert, wat het betekent voor een (klein) duurzaam merk of een winkel en wat je er precies mee moet doen.
Verpakkingen vormen een van de snelst groeiende afvalstromen in Europa. Alleen al plastic verpakkingen zijn goed voor ongeveer 40% van al het plasticverbruik in de EU en daarbovenop is verpakkingsafval verantwoordelijk voor ongeveer de helft van het zwerfafval in zee.
Wat betekent de EU-Verordening verpakkingen en verpakkingsafval?
De PPWR (Verordening (EU) 2025/40) vervangt de oude richtlijn verpakkingen en verpakkingsafval, die EU-landen elk op hun eigen manier implementeerden. Omdat het om een Europese Verordening gaat, is deze in alle EU-landen tegelijk van kracht. Ze trad in werking op 11 februari 2025 en wordt algemeen van toepassing op 12 augustus 2026, met verschillende verplichtingen die gefaseerd ingaan tot 2040. Anders dan een richtlijn is een verordening rechtstreeks en identiek van toepassing in elke lidstaat. Dat betekent geen wirwar van nationale regels meer om bij te houden als je in de EU verkoopt.
De Europese Commissie legt in haar eigen formulering heel duidelijk uit waarom deze regels nodig zijn: verpakking is een van de snelst groeiende afvalstromen in Europa. Alleen al plastic verpakkingen zijn goed voor ongeveer 40% van al het plasticverbruik in de EU en daarbovenop is verpakkingsafval verantwoordelijk voor ongeveer de helft van het zwerfafval in zee. Het doel van de verordening is om tegen 2030 alle verpakkingen op de EU-markt op een economisch haalbare manier recyclebaar te maken, de afhankelijkheid van nieuwe grondstoffen te verminderen en het ontwerp van verpakkingen in lijn te brengen met de principes van een echte circulaire economie.
Voor de modebranche is dit niet zomaar een klein detail in de regelgeving over kartonnen dozen. Het heeft invloed op het ontwerp, de inkoop, de afhandeling van e‑commercebestellingen en je relatie met leveranciers.
Hoe de PPWR “verpakkingen” herdefinieert voor mode
Dit is het onderdeel dat de meeste mode-kmo’s verrast: de definitie van verpakking in de PPWR is veel breder dan de meeste merken denken. Onder de nieuwe regels vallen:
- Kleerhangers tellen als verpakking als ze samen met het product worden verkocht (apart verkocht niet).
- Stickers op kleding en schoenen zijn deel van de verpakking.
- Hangkaartjes en hun veiligheidsspelden.
- Dust bags die bij schoenen, tassen of accessoires worden geleverd, zijn verpakking.
- Textielen zakjes, natuurlijk of synthetisch, staan nu op de lijst van verpakkingsmaterialen.
- Verzenddozen en het beschermmateriaal in verzenddozen.
Elk van deze materialen moet nu geregistreerd worden, beoordeeld worden op recyclebaarheid en gerapporteerd worden onder de regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (Extended Producer Responsibility, EPR). Dat is het systeem dat producenten financieel verantwoordelijk maakt voor wat er met hun verpakking gebeurt zodra het afval wordt.
Bovenop de nieuwe definitie, gelden er verschillende concrete ontwerpregels:
- Recyclebaarheidsklassen. Vanaf 2030 krijgt verpakking klasse A (≥95% recycleerbaar op gewicht), B (≥80%) of C (≥70%). Alles onder klasse C wordt verboden om binnen de EU te verkopen. Tegen 2038 blijven enkel klasse A en B toegelaten.
- Minimumaandeel gerecyclede kunststof. De PPWR splitst plasticverpakking op naar functie: “contactgevoelige” verpakking (alles wat in contact komt met voeding, cosmetica of geneesmiddelen, waar hygiëne en veiligheid tellen) tegenover al de rest. Een verzendzak, polybag of kledinghoes rond een t‑shirt is volgens die definitie niet contactgevoelig en valt dus in de categorie “andere kunststofverpakking”, ongeacht waarvan ze gemaakt is. Die categorie moet tegen 2030 minstens 35% post-consumer gerecycled materiaal bevatten, oplopend tot 65% tegen 2040.
- De lege-ruimte-regel. Vanaf 2030 mag transport- en groepsverpakking niet meer dan 50% lege ruimte bevatten. Te grote dozen opgevuld met bubbeltjesfolie voor een “unboxing-beleving” zijn dan gewoon niet conform. (Denk aan Barbies in grote dozen, waardoor ze voor sommige mensen aantrekkelijker worden om te geven als kerstcadeau.)
- Geharmoniseerde etikettering. Vanaf 12 augustus 2028 worden gestandaardiseerde EU-recyclingpictogrammen verplicht om consumenten te helpen hun afval correct te sorteren. Herbruikbare verpakking (bv. Repack of de tassen die je klanten in je fysieke winkel meegeeft) heeft vanaf februari 2029 scanbare QR-codes met herbruik- en materiaalgegevens nodig.
- Beperkingen op bepaalde stoffen. Het totale gehalte aan lood, cadmium, kwik en zeswaardig chroom in verpakkingen mag niet hoger zijn dan 100 mg/kg. Dit betekent dat niet alleen het karton zelf, maar ook de inkt, kleurstoffen en lijm op je etiketten en dozen moeten worden gecontroleerd.
- Ecomodulatie van EPR-heffingen. De heffingen in het kader van de producentenverantwoordelijkheid worden bepaald op basis van de recyclebaarheid en het gehalte aan gerecycled materiaal in je verpakking. Het op de markt brengen van slecht ontworpen verpakkingen kost simpelweg meer. Voor plastic en wegwerpverpakkingen gelden bijvoorbeeld hogere heffingen dan voor papier. Het nadeel van de EPR-heffingen is echter dat je deze moet betalen in elk land waar je verkoopt en/of waarnaar je goederen verzendt; het maakt niet uit of je één of tienduizend pakketten verstuurt. Lees verder voor meer informatie.
Alleen in eigen land verkopen vermindert je verplichtingen niet
Als je enkel binnen je thuismarkt verzendt (geen grensoverschrijdende verkoop), is het verleidelijk om aan te nemen dat de PPWR een probleem is voor iemand anders. Dat is echter niet het geval. De verordening is van toepassing op alles wat op de EU-markt wordt gebracht en je eigen land maakt deel uit van die markt. Er is geen uitzondering voor uitsluitend binnenlandse verkoop.
Neem Duitsland als uitgewerkt voorbeeld, dit is een van de strengere nationale systemen. Duitsland had voor de intrede van de PPWR al een van de meest rigoureuze verpakkingswetten van de EU: de Verpackungsgesetz (VerpackG), die iedereen die verpakte goederen op de Duitse markt brengt verplicht om zich te registreren in het LUCID-register (registratie is gratis en kost weinig tijd), beheerd door de Zentrale Stelle Verpackungsregister (ZSVR), en om zich aan te sluiten bij een erkend inzamelsysteem; een “duaal systeem” zoals Der Grüne Punkt of Interseroh+. Vanaf 12 augustus 2026 wordt VerpackG vervangen door een nieuwe uitvoeringswet (de VerpackDG), maar LUCID-registratie en deelname aan een duaal systeem blijven verplicht. De PPWR komt hier bovenop het nationale systeem in plaats van het te vervangen.
Twee details zijn hier van belang voor kleine merken die enkel in eigen land verkopen:
- Er is geen minimumdrempel qua volume. De verplichting geldt vanaf je eerste pakje, of je nu één bestelling per maand vanuit je eigen atelier verstuurt of een volledig magazijn draait. Dit geldt ook voor verkoop via marktplaatsen, die moeten controleren of verkopers een geldige LUCID-registratie hebben voordat ze mogen verkopen. 100 kleinere pakjes per jaar versturen (20 kg karton en papier) kan zo’n 17 € kosten; voor 1.000 kleinere pakjes (200 kg) is dat ongeveer 60 €; 10.000 kleinere pakjes (2.000 kg) loopt op tot 560 €. Deze cijfers zijn berekend met de calculator van Reclay, de goedkoopste Duitse oplossing die we voor kleine merken vonden.
- De sancties zijn reëel. Ontbrekende registratie of deelname aan een systeem kan in Duitsland boetes uitlokken die naar verluidt oplopen tot ongeveer 200.000 €, afhankelijk van de overtreding, plus een verkoopverbod. Het is dus niet zomaar een waarschuwingsbrief.
Dezelfde logica geldt, waar je ook gevestigd bent: Frankrijk heeft zijn eigen systeem (Citeo, onder de AGEC-wet), België heeft Fost Plus, enzovoort. De PPWR standaardiseert de inhoudelijke en ontwerpregels over al deze systemen heen, maar vervangt de nationale registratiesystemen niet. “Enkel binnenlands” betekent dus nog steeds “registreren bij het systeem van je eigen land”, niet “vrijgesteld”.
Ook als klein merk moet je je registreren bij het nationale verpakkingsregister van elk land waarnaar je verzendt en je verpakkingsvolumes rapporteren aan een lokale autoriteit. Of je nu naar een winkel of een klant verstuurt.
Wat dit betekent voor je zaak, niet alleen voor je vuilnisbak
Even eerlijk: de PPWR voorziet geen algemene uitzondering voor kleine of micro-ondernemingen. Breng je verpakking op de EU-markt als merk, importeur of retailer? Dan gelden de kernverplichtingen voor jou, ongeacht je personeelsbestand.
Dat gezegd hebbende, betekent “geen vrijstelling” niet “dezelfde lasten”, maar het is de moeite waard om precies aan te geven waar de tegemoetkoming van toepassing is, omdat dit het punt is waar de meeste micro-ondernemingen de fout ingaan. Als je bedrijf volgens EU-aanbeveling 2003/361/EG als micro-onderneming wordt aangemerkt (minder dan 10 werknemers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 2 miljoen euro, gemeten over je hele bedrijfsgroep, dus niet alleen de omzet binnen de EU) en je verpakkingsleverancier is gevestigd in dezelfde EU-lidstaat als jij, dan neemt deze leverancier de technische documentatie en de conformiteitsverklaring voor het verpakkingsontwerp voor zijn rekening. Je hoeft niet aan te tonen dat de doos zelf voldoet aan de eisen inzake recyclebaarheid en stoffen; dat doet je leverancier.
Helaas stelt dit je niet vrij van EPR-registratie. Ook als klein merk moet je je registreren bij het nationale verpakkingsregister in elk land waarnaar je verzendt (LUCID in Duitsland, Citeo in Frankrijk, Fost Plus in België, enzovoort) en je verpakkingsvolumes in elk land rapporteren aan een lokale autoriteit, of je nu naar een retailer of een klant verstuurt. Het maakt niet uit dat je je verpakkingsmateriaal lokaal kocht, of je dozen tweedehands zijn, of dat je het kleinste atelier van je stad bent. Verstuur jij een verpakt product naar een klant? Dan ben jij de “producent” voor de registratie.
Goed nieuws als je al in tweedehandsdozen verzendt
De meeste eco-modemerken hergebruiken karton al in plaats van nieuwe verzenddozen te kopen en kiezen voor plasticvrije opties zoals papier om producten in te wikkelen. Herken je jezelf hierin, dan zit je dichter bij conformiteit dan het grootste deel van de sector.
Wat in je voordeel werkt: karton scoort meestal goed in de recyclebaarheidsklassen (A – C) zonder herontwerp, want de recyclinginfrastructuur ervoor staat al stevig in heel de EU. Geen opvulmateriaal gebruiken, betekent dat je bijna voldoet aan de 50%-regel voor lege ruimte (vanaf 2030), zonder extra werk.
Wat nog aandacht vraagt:
- Je moet je nog steeds registreren voor EPR en je volumes rapporteren, of de doos nu nieuw of hergebruikt is. Door ze te versturen ben jij degene die “verpakking op de markt brengt”, hergebruik verandert daar niets aan. Om dit te omzeilen, zou je moeten aantonen dat iemand anders dat vakje al had aangevinkt (wat vrijwel onmogelijk is).
- Je moet de doos nog steeds als “kartonnen doos” aangeven in het registratieproces, of ze nu hergebruikt of nieuw is.
- Controleer wat er op de doos staat. Oude inkt, tape of labels uit haar eerste leven kunnen de stoffenlimieten beïnvloeden en zwaar bedrukt karton is minder zuiver te recyclen dan onbedrukt kraft. Kies liever effen karton en haal alle oude stickers eraf.
Iets om op te letten als je dit in je marketing gebruikt: volgens de EmpCo-regelgeving is “wij verzenden in hergebruikte dozen” een sterke, specifieke duurzaamheidsclaim die veel beter is dan een vage “milieuvriendelijke verpakking”, omdat dit concreter en controleerbaar is. Zorg er alleen voor dat ze consequent klopt, niet af en toe. En laat ze niet uitdijen tot een bredere claim als “onze verpakking is duurzaam” die ook slaat op zaken waarvoor ze niet geldt (je labels, hangers of dustbags vertellen misschien een ander verhaal).
Jouw PPW to-do lijst
Werk deze in volgorde af. Geen enkele stap vereist een juridische afdeling, de meeste vragen een dinsdagnamiddag en een e‑mail aan je leveranciers.
1. Maak een tabel waarin je alle verpakkingsonderdelen opsomt die in aanraking komen met je product. Kleerhangers, dustbags, polybags, zijdepapier, kartonnen verzenddozen, plakband, stickers, wasvoorschriften. Als het je product omhult, beschermt, vasthoudt of presenteert, vermeld het dan.
2. Bepaal je rol. De meeste modemerken zijn “fabrikant” onder de PPWR, ook al maakt een leverancier de dozen. De PPWR onderscheidt vier rollen en welke op jou van toepassing is, bepaalt wie er juridisch aan de haak hangt:
- Fabrikant: maakt de verpakking zelf, of laat ze ontwerpen of maken onder eigen naam of merk. Dit is degene die de meeste COSH!-leden verrast: bestel je dozen, hangers of stofzakken met je logo erop, dan ben je fabrikant voor de PPWR, ook al heeft een drukker of verpakkingsleverancier ze fysiek gemaakt.
- Importeur: brengt verpakking, of verpakte goederen, van buiten de EU de EU binnen.
- Distributeur: stelt verpakking of verpakte goederen op de markt beschikbaar zonder fabrikant of importeur te zijn (bv. een multibrandwinkel die andermans gemerkte producten verkoopt).
- Uitzondering voor micro-ondernemingen: heb je minder dan 10 werknemers én een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 2 miljoen euro (berekend over je hele bedrijfsgroep wereldwijd, niet enkel je EU-verkoop) én is je verpakkingsleverancier in de EU gevestigd in dezelfde lidstaat als jij, dan neemt de leverancier de documentatieplicht van de fabrikant over. Dat wil zeggen: bewijzen dat het verpakkingsontwerp conform is. Deze uitzondering vervalt als je leverancier buiten de EU zit! Haal je je hangkaartjes of gemerkte dozen van buiten Europa, dan komt de rol van fabrikant meteen weer bij jou te liggen, ongeacht je grootte. Het verandert niets aan de EPR-registratie: die moet je nog steeds zelf regelen en rapporteren als producent, ook als je een micro-onderneming bent die lokaal inkoopt.
Bekijk dit per verpakkingstabel, per productgroep, niet één keer voor de hele zaak. Je kunt fabrikant zijn voor je eigen-merkverpakking en distributeur voor producten van derden die je verkoopt. Dezelfde onderneming kan verschillende rollen hebben voor verschillende SKU’s.
3. Vraag je leveranciers nu al om gegevens over recyclebaarheid en gerecyclede inhoud. Het aanbod van gerecycleerde kunststoffen en materialen die aan de voorschriften voldoen, wordt al schaarser, dus wacht niet tot 2029 om hierover in gesprek te gaan.
4. Stem je e‑commerceverpakking af op maat. Ga na hoeveel lege ruimte er in je verzenddozen zit. Gebruik je opvulling om een te grote doos te vullen? Dan heb je een kleinere doos nodig, geen extra opvulling.
5. Registreer voor EPR in elk EU-land waar je in verkoopt, hier geldt geen uitzondering voor micro-ondernemingen. Ga na of je een gemachtigde vertegenwoordiger nodig hebt als je buiten de EU of buiten een bepaalde lidstaat gevestigd bent. Dit geldt ook als je een eenmanszaak bent, lokaal inkoopt en in tweedehandsdozen verzendt: geen van deze factoren vrijwaart je van de registratieplicht.
6. Controleer of de inkt, lijm en afwerkingen op etiketten en dozen voldoen aan de grenswaarden voor zware metalen en PFAS, ook bij hergebruikte dozen, aangezien oude branding en taperesten hier ook meetellen.
7. Bouw een tijdlijn voor etikettering en QR-codes voor 2028 – 2029, zodat geharmoniseerde recyclingsymbolen en herbruik-QR-codes geen last-minutestress worden.
8. Documenteer alles. Zelfs met vereenvoudigde verplichtingen voor micro-ondernemingen heb je bewijzen nodig die aantonen dat je je verpakking hebt beoordeeld en weet waar de verantwoordelijkheid ligt.
Van verplichting naar voorsprong
Sommige bedrijven behandelen de PPWR nu al als een ontwerpopdracht in plaats van een last. Merken die vroeg overstappen op mono-materiaal verzenddozen, FSC-gecertificeerde dozen met minimale bedrukking en herbruikbare kledingzakjes vermijden niet alleen toekomstige boetes. Ze maken zich klaar voor lagere eco-gemoduleerde EPR-bijdragen zodra die ingaan en voor een retailverhaal dat écht gedekt is door ontwerpkeuzes in plaats van door een label.
Bij COSH! zien we hetzelfde patroon als bij alle EU-duurzaamheidswetgeving: de bedrijven die regelgeving als de bodem behandelen, niet als het plafond, lopen uiteindelijk voor op zowel hun eigen deadlines als de marketingclaims van hun concurrenten. De PPWR wacht niet tot jij er klaar voor bent.
Heb je een extra paar ogen nodig bij je verpakkingsaudit, of wil je weten hoe PPWR zich verhoudt tot de milieuclaims die je al over je materialen maakt? Neem dan contact op met het COSH!-team! Dit is precies het soort praktische, onglamoureuze basiswerk waar we onze leden bij helpen.
Veelgestelde vragen
V: Wat is de EU-verordening verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR) en wanneer geldt ze?
A: De Packaging and Packaging Waste Regulation (Verordening (EU) 2025/40) is een EU-brede wet die de oude richtlijn verpakkingen en verpakkingsafval vervangt. Ze trad in werking op 11 februari 2025 en wordt algemeen van toepassing op 12 augustus 2026, met verdere vereisten zoals recycleerbaarheidsklassen, minimumaandelen gerecycleerd materiaal en etiketteringsregels, die gefaseerd ingaan tot 2040.
V: Geldt de PPWR voor kleine modemerken en micro-ondernemingen?
A: Ja, zonder algemene uitzondering. Elke zaak die verpakking op de EU-markt brengt, moet in orde zijn, ongeacht de grootte. Micro-ondernemingen (minder dan 10 werknemers, omzet of balanstotaal onder 2 miljoen euro) krijgen op één specifiek punt verlichting: de technische documentatie voor het verpakkingsontwerp verschuift naar een in de EU gevestigde leverancier in dezelfde lidstaat. Maar EPR-registratie en ‑rapportage blijven de eigen verplichting van het merk, zonder uitzondering op basis van grootte.
V: Wat telt als “verpakking” onder de nieuwe regels voor modeproducten?
A: De definitie is breder dan de meeste merken verwachten. Hangers die samen met een kledingstuk worden verkocht, stickers op kleding of schoenen, stofzakken die bij producten worden geleverd en textielen zakjes worden nu allemaal als verpakking beschouwd en moeten beoordeeld worden op recyclebaarheid en gerapporteerd worden via de EPR-regelingen.
V: Wat moet een mode-kmo als eerste doen om zich voor te bereiden op de PPWR?
A: Begin met elk onderdeel in kaart te brengen dat in contact komt met je product: kledinghangers, labels, dustbags, verzenddozen, tape. Bepaal daarna je rol (fabrikant, importeur, distributeur of micro-onderneming) voor elke productlijn en neem contact op met leveranciers over gegevens rond recycleerbaarheid en gerecycleerde inhoud. Registreren voor EPR in elk EU-land waar je verkoopt is een parallelle, niet-onderhandelbare stap.
V: Ben je met de PPWR in orde als je gewoon in tweedehandskarton verzendt?
A: Niet automatisch, maar het is een sterke uitgangspositie. Kartonnen dozen zijn vrijgesteld van de bindende hergebruikdoelen van de PPWR en ze zonder extra opvulling versturen helpt om aan de 50%-regel voor lege ruimte te voldoen zonder herontwerp. Toch blijven EPR-registratie, een conformiteitsverklaring voor het verpakkingstype en stoffencontroles op inkten en tape van toepassing, of de doos nu nieuw of hergebruikt is.
V: Geldt de PPWR als ik enkel binnen mijn eigen EU-land verkoop, zoals Duitsland?
A: Ja. De PPWR dekt elke verpakking die op de EU-markt wordt gebracht, en binnenlandse verkoop binnen een lidstaat telt als deel van die markt. Er is geen uitzondering voor wie lokaal blijft. In Duitsland moeten merken zich bovendien registreren in het nationale LUCID-register en aansluiten bij een erkend inzamelsysteem, verplichtingen die naast de PPWR doorlopen in plaats van erdoor vervangen te worden.
Bronnen: Europese Commissie, Directoraat-generaal Milieu (environment.ec.europa.eu); EUR-Lex Verordening (EU) 2025/40; PPWR-richtsnoeren en FAQ’s van de Europese Commissie (maart en augustus 2026); Greenberg Traurig LLP; Coolset Academy; GreenStitch.io; Pack Declare. Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vormt geen juridisch advies; raadpleeg een compliance-professional voor begeleiding op maat van je zaak.
