6 november 2025
Onderzoek legt verband tussen de impact van zonlicht en textielkleur op microvezelvervuiling in de oceaan
- Plastics
De reis van leer door de menselijke geschiedenis is een verhaal van evolutie, waarbij het zijn oorsprong als basisbehoefte oversteeg om een symbool van luxe en economische macht in de moderne wereld te worden. De rol van leer in de samenleving is getransformeerd en weerspiegelt de verschuivingen in de menselijke beschaving zelf.
Aanvankelijk diende leer voor fundamentele doeleinden en bood het de eerste mensen bescherming en nut. Het was een essentieel materiaal voor kleding, schoeisel en onderdak, gewaardeerd om zijn lange levensduur en veelzijdigheid. Naarmate de beschavingen zich ontwikkelden, ontwikkelden ook de methoden voor de leerproductie zich. Elke cultuur voegde zijn eigen unieke stijl toe, verfijnde de technieken en breidde de gebruiksmogelijkheden uit.
De overgang van leer naar een luxegoed is een bewijs van menselijk vernuft en culturele verschuivingen. In oude samenlevingen zoals het Romeinse Rijk was leer aanvankelijk een materiaal voor de elite, een statussymbool dat werd gedragen door krijgers en royalty. De leerproductie maakte echter de eerste overgang naar industrialisatie door, waarmee de basis werd gelegd voor het wereldwijde belang van leer. Dit prestige bleef door de eeuwen heen bestaan en leer werd een centraal element in mode, meubels en zelfs in de auto-industrie, altijd synoniem voor kwaliteit en elegantie.
In de huidige geglobaliseerde economie is de waarde van leer enorm. Volgens Fortune Business Insights zal de wereldwijde markt voor lederwaren naar verwachting groeien van 468,49 miljard dollar in 2023 tot 738,61 miljard dollar in 2030. China en India zijn de belangrijkste producenten van ruw leer en leveren aan een divers en uitgebreid klantenbestand in Europa en Noord-Amerika. Deze cijfers bevestigen het belang van leer als lucratief bijproduct van de vleesindustrie. De leerproductie is geëvolueerd tot een samensmelting van traditie en innovatie, waarbij eeuwenoude looitechnieken samengaan met moderne methoden.
De milieuoverwegingen in verband met de leerproductie zijn echter steeds prominenter geworden. Met de groei van de industrie is ook haar ecologische voetafdruk gegroeid, wat de aandacht vestigt op de behoefte aan duurzamere praktijken. De erfenis van leer is daarom niet alleen een verhaal van menselijke vooruitgang en luxe; het is ook een verhaal van aanpassing en verantwoordelijkheid. Het is een verhaal over het vinden van een evenwicht tussen economisch belang en ecologisch bewustzijn om ervoor te zorgen dat dit fundamentele materiaal te rechtvaardigen is als grondstof in onze toekomst, niet alleen als een overblijfsel van vroegere beschavingen, maar als een menselijk testament van onze voortdurende strijd om duurzaam te evolueren.
Leerproductie: Van oude methoden tot moderne uitdagingen
Historisch gezien was looien een natuurlijk proces waarbij gebruik werd gemaakt van plantaardige looistoffen uit boomschors, bladeren en andere organische materialen. Deze methode, bekend als plantaardig looien, was tijdrovend en arbeidsintensief, maar relatief milieuvriendelijk. Toen de vraag naar leer met de snelle industrialisatie toenam, zocht de industrie naar snellere en efficiëntere methoden, wat in de 19e eeuw leidde tot de wijdverspreide toepassing van chroomlooien. Momenteel wordt ongeveer 90% van het leer wereldwijd geproduceerd door middel van chroomlooien.
De introductie van chroomlooien, waarbij chroomzouten worden gebruikt, betekende een transformerend moment voor de leerindustrie omdat het een methode bood om zachter, consistenter leer te produceren in een uitzonderlijk korte tijd.
Deze techniek was en is echter verantwoordelijk voor aanzienlijke milieuschade. Het gebruik van chroom en andere chemicaliën in het looiproces heeft geleid tot verwoestende water- en bodemvervuiling, voornamelijk als gevolg van slecht afvalbeheer en een gebrek aan milieubewustzijn. Volgens het Journal of Cleaner Production 2014 is de ecologische verwoesting groot, waardoor drinkwater giftig wordt en landbouwgrond ongeschikt voor voedselproductie. De uiteindelijke erkenning van chroomlooien als een gevaar voor de gezondheid en de desastreuze aantasting van het milieu, leidde tot innovatie en een wereldwijde roep om duurzamere praktijken binnen de leerindustrie. Als reactie hierop is er een opleving geweest in het gebruik van plantaardig looien, hoewel het een niche-proces blijft. Nieuwe methoden, zoals aldehyde looien en synthetisch looien, worden getest in een poging om de impact op het milieu te verminderen.
De leerindustrie staat voor een lange lijst van milieu-uitdagingen, zoals het feit dat elke kilo verwerkte dierenhuid ongeveer 30 liter afvalwater genereert. Alleen al in India produceert de industrie dagelijks 50.000 kubieke meter afvalwater. Deze realiteit maakt duidelijk dat het dringend noodzakelijk is om gesloten waterzuiveringssystemen te ontwikkelen en uit te breiden.
Het streven naar het omarmen en recyclen van looierijafval wint aan kracht, geleid door de principes van de circulaire economie. Het is verbazingwekkend dat chroomlooien 200 keer meer afval oplevert dan het product zelf. Wat nog verontrustender is, is de blijvende aard van dit afval, dat wordt toegeschreven aan de duurzame crosslinking-banden tussen chroom en collageen in huiden en vellen die tijdens het looien worden gevormd. Bijgevolg is de milieutol van chroomgelooid leerafval op stortplaatsen vergelijkbaar met de uitdagingen die plastic afval met zich meebrengt, wat de dringende noodzaak onderstreept voor het aanpakken van innovatieve strategieën voor afvalbeheer en recycling in de leerindustrie.
Leer als nevenproduct: Een mes dat aan twee kanten snijdt
Het verleden van leer is diep verbonden met dat van de vleesindustrie en onthult een complexe en vaak paradoxale relatie met ecologische duurzaamheid. Leer wordt vaak afgeschilderd als een bijproduct van de vleesproductie, maar de wereldwijde bekendheid van de leerindustrie benadrukt haar rol als een belangrijke en winstgevende sector op zichzelf in plaats van slechts een redder van “ongebruikte” grondstoffen.Aan de ene kant kan het gebruik van huiden voor de leerproductie worden gezien als een efficiënt gebruik van hulpbronnen. Zonder de leerindustrie zouden deze huiden zeker verloren gaan en het milieu extra belasten. Volgens de Leather and Hide Council of America zou het niet verwerken en gebruiken van dierenhuiden alleen al in de VS leiden tot 33 miljoen ongebruikte huiden en een uitstoot van broeikasgassen die geschat wordt op 6,6 miljoen ton per jaar. Zelfs nu nog gaat elk jaar ongeveer 15% van deze huiden rechtstreeks naar stortplaatsen. Door deze huiden om te zetten in waardevolle lederwaren draagt de industrie bij aan een vorm van circulaire economie, waarbij bestaande bronnen optimaal worden benut en de totale hoeveelheid afval wordt verminderd.
Deze efficiëntie is echter niet zonder aanzienlijke milieukosten, die beginnen met de wereldwijd stijgende vraag naar vlees. De belangrijkste bron van leer, de conventionele, grootschalige veehouderij, draagt in grote mate bij aan verschillende milieuproblemen. Het is een grondstofintensief proces waarvoor veel land, water en voer nodig is, wat vaak leidt tot ontbossing en vernietiging van habitats wanneer land wordt vrijgemaakt voor begrazing of de productie van voer. In het regenwoud van de Amazone bijvoorbeeld heeft een grootschalige ontbossing plaatsgevonden, die voor een groot deel het gevolg is van het houden van vee voor zowel vlees als leer. Volgens het Greenpeace-rapport “Slaughtering the Amazon” is de veehouderij in het Amazonegebied de grootste veroorzaker van wereldwijde ontbossing.
Daarnaast heeft grootschalige veeteelt een aanzienlijke invloed op klimaatverandering door de uitstoot van broeikasgassen, met name methaan, een krachtige en vaak over het hoofd geziene bijdrage vergeleken met CO2. Volgens schattingen is de veehouderij verantwoordelijk voor ongeveer 11% tot meer dan 19% van alle door de mens veroorzaakte broeikasgasemissies. Bijgevolg is de leerproductie, als bijproduct van deze sector, rechtstreeks verbonden met de klimaatcrisis.
De watervoetafdruk van leer verergert ook de nadelige gevolgen voor het milieu. Het looiproces, dat essentieel is voor het omzetten van ruwe huiden in duurzaam leer, is waterintensief en heeft geleid tot talloze gevallen van watervervuiling als het niet goed wordt beheerd. Hoewel vooruitgang in looitechnologie en afvalwaterbehandeling helpt om deze gevolgen te beperken, blijven ze een punt van zorg, vooral in regio’s met minder strenge milieuwetgeving en minder geavanceerde infrastructuur en technologie.
De hindernissen naar Duurzaamheid: Obstakels in de Sector Overwinnen
De zoektocht naar duurzame leerproductie wordt gekenmerkt door verschillende uitdagingen, van productie tot consumptie.
Van denken naar doen
Het grootste struikelblok is de we van het erkennen van de noodzaak van duurzame productie naar het effectief implementeren ervan. Deze aarzeling komt vaak voort uit bezorgdheid over de hogere kosten die gepaard gaan met deze veranderingen, het opschudden van gevestigde toeleveringsketens en een focus op winst op de korte termijn boven het welzijn van het milieu op de lange termijn. Daarnaast kan een gebrek aan kennis over duurzame praktijken en het vinden van milieuvriendelijkere bronnen de vooruitgang binnen veel bedrijven belemmeren.
Consumentenvraag en wetgeving
De kracht van de vraag van de consument bij het bepalen van de praktijken in de industrie kan niet genoeg worden benadrukt. Een van de belangrijkste uitdagingen is om consumenten te informeren over de milieubelasting van conventioneel leer en de voordelen van het kiezen voor duurzamere alternatieven. Veel consumenten laten zich nog steeds meer leiden door de kosten en de huidige trends dan door milieuoverwegingen. Ondersteunende wetgevende maatregelen kunnen de weg vrijmaken voor een echt diepgaande verschuiving naar duurzaam geproduceerde lederwaren. Even cruciaal is het overbruggen van de kenniskloof. Goed geïnformeerde en kritische consumenten hebben het potentieel om met hun aankoopkeuzes de industrie te dwingen tot betere praktijken.
Uitdagingen bij het opschalen van innovatie
Veel leerlooierijen, vooral in het Zuiden van de wereld, hebben te maken met hevige concurrentie in een kostengevoelige industrie en missen vaak de financiële vrijheid om zichzelf te moderniseren en milieuvriendelijkere productiepraktijken te implementeren.
Zoals het Journal of Environmental Chemical Engineering rapporteert, bestaat er een opmerkelijke discrepantie tussen de geschetste doelen voor duurzame leertechnologieën en de huidige prestaties op dit gebied. Vanwege de lagere loon- en investeringskosten is de leerindustrie grotendeels verplaatst naar locaties in het ‘mondiale zuiden’, waar massaproductie haalbaar is (en geëxploiteerd wordt). Hier ligt de primaire focus op het minimaliseren van arbeids- en kapitaaluitgaven en het maximaliseren van de productie.
Hoewel Europese leerlooierijen investeren in de huidige milieutechnologieën, hebben ze hun onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten aanzienlijk teruggeschroefd, voornamelijk vanwege de kosten. Hun inspanningen zijn vooral gericht op het verfijnen van bestaande processen door middel van incrementele innovaties. Toch zijn er moedige en onconventionele stappen nodig om het huidige systeem te veranderen.
Paradoxaal genoeg behoudt de Europese chemische industrie, die streeft naar milieuveilige praktijken, ondanks deze uitdagingen een prominente positie op de wereldmarkt voor lederchemicaliën. Ze levert de essentiële additieven voor de conventionele leerproductieprocessen en profiteert van de voortdurende dominantie van chroomlooiing.
Paradoxaal genoeg blijft de Europese chemische industrie, ondanks deze uitdagingen, een sterke positie innemen op de wereldwijde markt voor lederchemicaliën. Deze industrie speelt een cruciale rol door essentiële additieven te leveren die nodig zijn voor de traditionele leerproductie, en profiteert van de voortdurende dominantie van chroomlooimethoden. Deze situatie illustreert de macht van het lobbyen voor winst in plaats van voor het welzijn van de planeet.
Logistiek, efficiëntie en volatiliteit
De ingewikkelde toeleveringsketen van de leerindustrie, van de inkoop van grondstoffen tot de distributie van eindproducten, heeft vaak te lijden onder inefficiëntie, verspilling en een gebrek aan duurzaamheid en transparantie. Daarnaast vormt de ineenstorting van het klimaat een steeds groter risico voor huidenproducerende landen zoals Bangladesh. Het wereldwijde transportnetwerk en de onsamenhangende wereldwijde toeleveringsketen van huiden, chemicaliën en producten vormen een verdere belasting voor het milieu.
Kiezen voor duurzamer leer: Een gids voor bewuste consumenten
Onze keuzes laten leiden door duurzaamheidsfactoren is niet langer een optie, maar een noodzaak. De beslissing om lederen producten te kopen brengt de verantwoordelijkheid met zich mee om rekening te houden met hun impact op het milieu. Als consument hebben we veel invloed op markttrends en productiepraktijken. Kiezen voor duurzamer leer is een essentiële stap in deze reis die collectief een monumentale impact kan hebben.
De eerste stap is het kiezen van leerproducten die afkomstig zijn van leerlooierijen die duurzamere productiepraktijken en traceerbaarheid kunnen beschrijven. Een praktijk waar je op moet letten is plantaardig looien, een eeuwenoude methode waarbij natuurlijke looistoffen uit boomschors, vruchten en bladeren worden gebruikt. Dit proces is niet alleen minder schadelijk voor het milieu in vergelijking met conventionele chemische looiing, maar het geeft ook een unieke kwaliteit en uitstraling aan het leer, wat de esthetiek, uniciteit en duurzaamheid verbetert. Producten die gemaakt zijn van plantaardig gelooid leer ontwikkelen vaak een rijke patina, waardoor het karakter en de schoonheid met de tijd toenemen.
Naast het kiezen van duurzamere looimethoden, kunnen consumenten op zoek gaan naar certificeringen die milieubewustzijn garanderen. Prominente certificeringen zijn die van de Leather Working Group (LWG), LEATHER STANDARD by OEKO-TEX® of het nalevingscertificaat van de Sustainable Leather Foundation, die leerproductiefaciliteiten of leerlooierijen beoordeelt op milieu‑, sociale en bestuurlijke aspecten, zodat ze veilig zijn voor zowel het milieu als de consument. Deze certificeringen zijn een betrouwbare indicator dat een product voldoet aan strenge milieunormen.
De meest duurzame keuze: De levensduur omarmen
Als leerproducten ontworpen worden met het oog op circulariteit, kunnen ze een voorbeeld zijn voor duurzamere consumptie, zoals Nithyaprakash, Niveathitha en Shanmugapriya in detail beschrijven. De positieve ecologische effecten zijn nog groter als ze gecombineerd worden met regeneratieve landbouw.
Om duurzaamheid in leer echt te materialiseren, moeten we een delicaat evenwicht zoeken tussen ecologisch bewustzijn en de duurzame kwaliteit van het product. Het gaat erom dieper te graven in het verhaal achter ons leerproduct – vragen stellen, begrijpen waar de huiden vandaan komen, hoe het dier is grootgebracht, hoe de huid is verwerkt en hoe het product is gemaakt. Dit strekt zich uit tot het verlengen van de levensduur van de lederen producten door verzorging en onderhoud.
We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. In plaats daarvan moeten we onze hulpbronnen efficiënt gebruiken en kiezen voor een circulair ontwerp en een Cradle to Cradle-benadering. Onze keuzes als consument hebben de macht om de leerindustrie aanzienlijk te beïnvloeden en haar te sturen in de richting van een toekomst die meer in lijn ligt met wederzijds respect en rentmeesterschap. De milieusaga van leer weeft zich door eeuwenoude tradities, wereldwijde eisen en de voortdurend veranderende dynamiek van onze wereld. Door de reis van leer te traceren vanaf de wortels tot het heden en de geschiedenis van vakmanschap en onmisbaarheid te herinneren, stellen we onszelf in staat om invloedrijke beslissingen te nemen die het erfgoed behouden en ons milieu respecteren.
