Van kledingkastdata naar systeemverandering: hoe COSH! een Europees mode-onderzoek van €2,2 miljoen voortstuwt

Fast fashion heeft een gedragsprobleem. R³CIRCLE gaat het oplossen.

Bij­na 60% van de Neder­lan­ders geeft aan begaan te zijn met het mili­eu en geïn­te­res­seerd te zijn in duur­za­me mode. Toch gaven Neder­land­se con­su­men­ten in 2022 alleen al 17 mil­jard euro uit aan kle­ding en zit­ten kle­ding­kas­ten vol met stuk­ken die nooit gedra­gen wor­den. Pre­cies deze kloof tus­sen inten­tie en gedrag wil R³CIR­CLE dichten.

R³CIR­CLE staat voor Refu­se, Reu­se, Rethink: mul­ti­fa­ceted Con­su­mer InteR­ven­ti­on stra­te­gies towards a Cir­cu­Lar tex­ti­le Eco­no­my. Het is een zes­ja­rig onder­zoeks­pro­gram­ma van €2.266.659, gefi­nan­cierd door NWO (de Neder­land­se Orga­ni­sa­tie voor Weten­schap­pe­lijk Onder­zoek). Het brengt tien uni­ver­si­tei­ten en hoge­scho­len samen, meer dan 30 maat­schap­pe­lij­ke part­ners uit retail, sport, finan­ci­ën en over­heid en één stuk tech­no­lo­gie dat in elk werk­pak­ket naar voren komt: de COSH! Digi­tal Ward­ro­be.

Wat onderzoekt R³CIRCLE precies?

Het pro­ject richt zich op drie con­su­men­ten­ge­dra­gin­gen met het hoog­ste mili­eupo­ten­ti­eel in de Neder­land­se tex­tiel­sec­tor, geor­dend vol­gens de cir­cu­lai­re R‑ladder:

• Refu­se: de aan­koop ont­moe­di­gen van goed­ko­pe fast fas­hi­on op basis van fos­sie­le grond­stof­fen, voor­al bij 15- tot 40-jari­gen die mili­eu­be­wust zijn maar in hun gedrag vastzitten.
• Rethink: con­su­men­ten en sport­clubs hel­pen her­o­ver­we­gen hoe ze syn­the­ti­sche sport­kle­ding aan­schaf­fen, gebrui­ken en terug­bren­gen. Met 5,6 mil­joen Neder­lan­ders die lid zijn van een sport­club is de hef­boom hier enorm.
• Reu­se: men­sen hel­pen her­ont­dek­ken wat er al in hun kle­ding­kast hangt. Vol­gens de Nati­o­na­le Kle­ding­kast Audit wordt onge­veer één op de zes kle­ding­stuk­ken (rond de 15%) nooit gedra­gen, ook al is het geschikt voor het sei­zoen. Ander onder­zoek spreekt over 78%. Niet omdat de stuk­ken ver­sle­ten zijn, maar omdat ze hun emo­ti­o­ne­le of soci­a­le rele­van­tie heb­ben verloren.

Elk gedrag krijgt zijn eigen Living Lab: een testom­ge­ving in de ech­te wereld waar inter­ven­ties samen met con­su­men­ten, retai­lers, gemeen­ten en sport­clubs wor­den ont­wor­pen en ver­vol­gens gron­dig wor­den getest, geë­va­lu­eerd en opgeschaald.

Waarom de COSH! Digital Wardrobe centraal staat in dit onderzoek

Gedrags­on­der­zoek heeft een meet­pro­bleem. De mees­te inter­ven­tie­stu­dies leu­nen op zelf­rap­por­ta­ge via enquê­tes: men­sen die zeg­gen wat ze van plan zijn, niet wat ze wer­ke­lijk doen. R³CIR­CLE ver­an­dert dat.

De COSH! Digi­tal Ward­ro­be-app wordt in het pro­ject­voor­stel expli­ciet genoemd als het instru­ment voor de expe­rien­ce sam­pling method (ESM): een tech­niek uit de cog­ni­tie­ve psy­cho­lo­gie die gedrag in real time vast­legt, in de con­text van het dage­lijks leven. In plaats van deel­ne­mers te vra­gen: ​“Heb je vori­ge week iets nieuws gedra­gen?”, stelt de COSH!-technologie onder­zoe­kers in staat om het wer­ke­lij­ke gebruik van de kle­ding­kast, aan­koop­mo­men­ten en de emo­ti­o­ne­le band met kle­ding­stuk­ken over de tijd te volgen.

Daar­mee is de rol van COSH! fun­da­men­teel anders dan die van een com­mu­ni­ca­tie­part­ner. De Digi­tal Ward­ro­be is onder­zoeks­in­fra­struc­tuur: een geva­li­deer­de, vei­li­ge omge­ving voor data­ver­za­me­ling die wordt inge­zet in alle drie de living labs, in WP1 (metho­do­lo­gie­ont­wik­ke­ling) en in WP6 (dis­se­mi­na­tie­cam­pag­nes). Het geeft het con­sor­ti­um de moge­lijk­heid om con­su­men­ten­ge­drag recht­streeks te kop­pe­len aan mili­eu-impact, in real time en op schaal.

De partners die dit mogelijk maken

R³CIR­CLE is een echt maat­schap­pij­breed pro­ject. Het aca­de­mi­sche con­sor­ti­um telt 10 instel­lin­gen, waar­on­der de Uni­ver­si­teit van Amster­dam, Wage­nin­gen Uni­ver­si­ty & Research, de Uni­ver­si­teit Twen­te en 7 hoge­scho­len. De maat­schap­pe­lij­ke part­ners vari­ë­ren van Rabo­bank en het minis­te­rie van Infra­struc­tuur en Water­staat tot Nike, KNVB, Bol​.com, Mili­eu Cen­traal en Zeeman.

COSH! zit in dit eco­sys­teem als maat­schap­pe­lij­ke mede-aan­vra­ger, net als Cir­cle Eco­no­my en True Pri­ce. Dat bete­kent dat de tech­no­lo­gie en exper­ti­se van het plat­form inte­graal deel uit­ma­ken van het weten­schap­pe­lij­ke ont­werp van het pro­ject, en niet alleen van de communicatie.

De COSH! Digital Wardrobe als Europese leverancier van onderzoekstechnologie

R³CIR­CLE is een groot­scha­lig pilot­pro­ject. Niet alleen voor cir­cu­lair mode­ge­drag, maar ook voor COSH! als leve­ran­cier van tech­no­lo­gie op onderzoeksniveau.

In heel Euro­pa staan uni­ver­si­tei­ten, ken­nis­in­stel­lin­gen en onder­zoeks­con­sor­tia die wer­ken rond duur­za­me con­sump­tie, cir­cu­lai­re eco­no­mie, Digi­tal Pro­duct Pas­sports (DPP’s) en gedrags­we­ten­schap voor dezelf­de uit­da­ging: ze heb­ben geva­li­deer­de digi­ta­le tools nodig om echt con­su­men­ten­ge­drag met mode- en tex­tiel­pro­duc­ten te vol­gen. De mees­te van die tools bestaan nog niet. De Digi­tal Ward­ro­be van COSH!, die in april 2026 meer dan 22 ton en 60.000 items van ruim 6.000 mer­ken regi­streer­de, is een van de wei­ni­ge plat­for­men ter wereld met zowel de pro­duct­da­ta-infra­struc­tuur als de con­su­ment­ge­rich­te inter­fa­ce om dat te doen.

Dit biedt COSH! een dui­de­lij­ke kans om leve­ran­cier te wor­den van tech­no­lo­gie en data­dien­sten in:

• EU Hori­zon Euro­pe-onder­zoeks­pro­gram­ma’s over duur­za­me mode, cir­cu­lai­re eco­no­mie en ESPR/DPP-nale­ving
• Nati­o­na­le onder­zoeks­ra­den in Bel­gië, Duits­land, Frank­rijk en Neder­land die con­su­men­ten­ge­drag­stu­dies uitbesteden
• Uni­ver­si­tai­re onder­zoeks­groe­pen in modema­na­ge­ment, con­su­men­ten­psy­cho­lo­gie en duur­zaam­heids­we­ten­schap­pen die op zoek zijn naar Expe­rien­ce Sam­pling Method-tools en kle­ding­kast­da­ta­sets. Het ver­schil met ande­re kle­ding­kast­stu­dies is dat we via de Digi­tal Ward­ro­be-app de ver­te­ke­ning in de vra­gen weg­ne­men. Anders dan ach­ter­af gestel­de gedrags­vra­gen, bij­voor­beeld hoe­veel kle­ding­stuk­ken heb je de afge­lo­pen 6 maan­den gekocht, die gevoe­lig zijn voor ver­te­ke­ning en fou­ten, volgt ESM het gedrag in het ech­te leven via de Digi­tal Wardrobe-app.
• Door de EU gefi­nan­cier­de pro­jec­ten over Digi­tal Pro­duct Pas­sports die con­su­ment­ge­rich­te inter­fa­ces nodig heb­ben om te tes­ten hoe trans­pa­ran­tie of infor­ma­tie over onder­houd en repa­ra­tie het koop­ge­drag verandert
• Smart city- en regi­o­na­le tran­si­tie­pro­gram­ma’s die samen­wer­ken met mode­wij­ken, tex­tiel­clus­ters of door gemeen­ten gelei­de ini­ti­a­tie­ven voor cir­cu­lai­re mode

COSH! heeft de refe­ren­ties al opge­bouwd: R³CIR­CLE komt boven­op eer­de­re Euro­pe­se samen­wer­kin­gen, waar­on­der Reflow, EU Digi­Circ BioEco­no­my en Soci­al Tides. Niki De Schry­ver, CEO van COSH!, brengt 22 jaar erva­ring in de mode-indu­strie in het con­sor­ti­um, naast exper­ti­se in ESPR, DPP-wet­ge­ving en sys­te­mi­sche ver­an­de­ring. Een com­bi­na­tie die steeds zeld­za­mer en steeds meer gevraagd is bin­nen Euro­pe­se onderzoeksconsortia.

Conclusie: onderzoek dat markten in beweging brengt

De kle­ding­in­du­strie zal niet ver­an­de­ren door goe­de bedoe­lin­gen alleen. Ze ver­an­dert wan­neer onder­zoe­kers, retai­lers, beleids­ma­kers en con­su­men­ten samen wer­ken aan geza­men­lijk ont­wor­pen, op bewijs geba­seer­de inter­ven­ties die gemaakt zijn om op te schalen.

R³CIR­CLE is zo’n pro­ject. En de deel­na­me van COSH! eraan is geen bij­pro­ject. Het is een stra­te­gisch sig­naal over waar duur­za­me mode­tech­no­lo­gie naar­toe gaat: naar de labs, naar de wet­ge­ving en naar het dage­lijks leven van con­su­men­ten in heel Europa.

Ben je een uni­ver­si­teit, onder­zoeks­in­sti­tuut of Euro­pees pro­ject­con­sor­ti­um op zoek naar geva­li­deer­de tech­no­lo­gie voor het meten van mode­ge­drag? Neem con­tact op om te ont­dek­ken hoe de COSH! Digi­tal Ward­ro­be je onder­zoeks­op­zet kan ondersteunen.

Veelgestelde vragen

V: Wat is het onderzoeksproject R³CIRCLE?

R³CIR­CLE is een zes­ja­rig Neder­lands onder­zoeks­pro­gram­ma van €2.266.659, gefi­nan­cierd door NWO, dat onder­zoekt hoe gedrags­in­ter­ven­ties cir­cu­lai­re tex­tiel­con­sump­tie kun­nen aan­ja­gen. Het richt zich op drie con­su­men­ten­ge­dra­gin­gen met gro­te impact: fast fas­hi­on wei­ge­ren, sport­kle­ding her­o­ver­we­gen en de inhoud van de kle­ding­kast her­ge­brui­ken, via geza­men­lijk ont­wor­pen living labs in heel Nederland.

V: Welke rol speelt COSH! in R³CIRCLE?

COSH! is maat­schap­pe­lij­ke mede-aan­vra­ger en draagt bud­get bij en ont­vangt bud­get om zijn Digi­tal Ward­ro­be-tech­no­lo­gie in te zet­ten als het belang­rijk­ste instru­ment voor expe­rien­ce sam­pling en het moni­to­ren van con­su­men­ten­ge­drag in alle drie de living labs. Het plat­form maakt het moge­lijk om kle­ding­ge­bruik en ‑aan­koop in real time en in con­text te vol­gen. Zo levert COSH! het onder­zoeks­con­sor­ti­um gedrags­da­ta die veel ver­der gaat dan zelf­rap­por­ta­ge via enquê­tes. Deel­ne­mers aan het pro­ject kun­nen zelf kie­zen of hun data met de onder­zoe­kers wordt gedeeld. Niet alle data wordt auto­ma­tisch gedeeld.

V: Kan de COSH! Digital Wardrobe-technologie in andere Europese onderzoeksprogramma’s worden gebruikt?

Ja. De Digi­tal Ward­ro­be was in april 2026 al een geva­li­deerd, con­su­ment­ge­richt plat­form. Het is oor­spron­ke­lijk opge­zet via een samen­wer­king tus­sen The Acqui­red en COSH! en ont­ving in Bel­gië eer­der finan­cie­ring van VLAIO Cir­cu­lai­re Sup­ply Chains in 2024 – 2025 en van Vlaan­de­ren Cir­cu­lair voor 2025 – 2026, voor­af­gaand aan de NWO KIC-finan­cie­ring. In mei 2026 regi­streert het al meer dan 60.000 pro­duc­ten van 6.000 mer­ken in 500 gemeen­ten. Het wordt actief gepo­si­ti­o­neerd als tech­no­lo­gie­le­ve­ran­cier voor EU Hori­zon Euro­pe-pro­jec­ten, uni­ver­si­tai­re onder­zoeks­groe­pen en nati­o­na­le onder­zoeks­ra­den die wer­ken rond duur­za­me mode, tran­si­ties naar een cir­cu­lai­re eco­no­mie en de invoe­ring van het Digi­tal Pro­duct Pas­sport (DPP).

V: Hoe hangt onderzoek naar circulair modegedrag samen met EU-wetgeving?

De EU-ver­or­de­ning ESPR en de aan­ko­men­de ver­plich­te Digi­tal Pro­duct Pas­sports (DPP’s) voor tex­tiel zul­len mer­ken en retai­lers ver­plich­ten om vol­le­di­ge duur­zaam­heids­da­ta over pro­duc­ten open­baar te maken. Onder­zoek als R³CIR­CLE helpt in kaart te bren­gen hoe con­su­men­ten op trans­pa­ran­tie rea­ge­ren, wel­ke soor­ten infor­ma­tie gedrag wel en niet ver­an­de­ren, en hoe je infor­ma­tie­tools ont­werpt die cir­cu­lai­re con­sump­tie ook echt aanjagen.

V: Welke partners zijn betrokken bij R³CIRCLE?

Het con­sor­ti­um telt tien aca­de­mi­sche instel­lin­gen (onder lei­ding van de Uni­ver­si­teit van Amster­dam en Hoge­school Rot­ter­dam) en meer dan 30 maat­schap­pe­lij­ke part­ners, waar­on­der COSH!, Cir­cle Eco­no­my, True Pri­ce, Rabo­bank, het minis­te­rie van Infra­struc­tuur en Water­staat, Nike, KNVB, NOC*NSF, Bol​.com, Mili­eu Cen­traal, Mum­ster en Fibers­hed NL.