Aziatische artisinale merken die rechtstreeks samenwerken met lokale gemeenschappen

Alleen al de hand­weef­sec­tor in India stelt meer dan 3,5 mil­joen wevers tewerk. Dat is de groot­ste ambach­te­lij­ke beroeps­groep ter wereld, na de land­bouw. En toch ligt het gemid­del­de inko­men van een hand­we­ver in de mees­te weef­sta­ten nog altijd onder de armoe­de­grens. Wan­neer fast fas­hi­on tra­di­ti­o­ne­le blok­druk­pa­tro­nen, bor­duur­mo­tie­ven en weef­ont­wer­pen in fabrie­ken repro­du­ceert tegen een frac­tie van de kos­ten, krij­gen de gemeen­schap­pen die deze tech­nie­ken eeu­wen­lang ont­wik­kel­den daar geen erken­ning, werk of ver­goe­ding voor terug. Vol­gens het UNES­CO-Ver­drag van 2003 inza­ke de bescher­ming van het imma­te­ri­eel cul­tu­reel erf­goed beho­ren glo­ba­li­se­ring en mas­sa­pro­duc­tie tot de groot­ste bedrei­gin­gen voor het voort­be­staan van tra­di­ti­o­ne­le vak­ken­nis, naast het gege­ven dat ambachts­lie­den niet kun­nen con­cur­re­ren op mark­ten die wor­den gedo­mi­neerd door snel­le, goed­ko­pe productie.

De vol­gen­de acht ambach­te­lij­ke mode­mer­ken die in Azië geves­tigd zijn of daar pro­du­ce­ren, heb­ben een ander model ont­wik­keld. Elk van hen onder­houdt een direc­te, res­pect­vol­le werk­re­la­tie met ambachts­ge­meen­schap­pen in India, Bang­la­desh en Indo­ne­sië. Niet als leve­ran­ciers die moe­ten wor­den aan­ge­stuurd, maar als mede­ma­kers wiens vaar­dig­he­den, cul­tu­re­le ken­nis en levens­on­der­houd alles vorm­ge­ven wat het merk ver­koopt. Zo ziet het eruit wan­neer een mode­merk zich eer­lijk ver­houdt tot cul­tu­reel erfgoed.

Het belangrijkste in het kort:

• Fast fas­hi­on repro­du­ceert regel­ma­tig Azi­a­tisch tex­tie­lerf­goed, zon­der de gemeen­schap­pen te erken­nen, te ver­mel­den of te ver­goe­den die het ontwikkelden
• Alle acht voor­ge­stel­de mer­ken wer­ken via direc­te, benoem­de rela­ties met ambachts­lie­den, niet via ano­nie­me toeleveringsketens
• UNES­CO benoemt glo­ba­li­se­ring en mas­sa­pro­duc­tie als de groot­ste bedrei­gin­gen voor tra­di­ti­o­ne­le ambachts­ken­nis (Ver­drag van 2003 inza­ke de bescher­ming van het imma­te­ri­eel cul­tu­reel erfgoed)

JIWYA: Meer dan 100 Indiase textieltradities in elke collectie

Mede­op­rich­ters Aish­wa­rya en Adhi­raj reis­den met de auto door 19 Indi­a­se deel­sta­ten voor­dat ze JIWYA opricht­ten. Ze brach­ten maan­den door bij ambachts­ge­meen­schap­pen en docu­men­teer­den Indi­a’s regi­o­na­le kunst­vor­men uit het cul­tu­reel erf­goed voor­dat ze hun eer­ste kle­ding­stuk maakten. 

Het merk inte­greert inmid­dels meer dan 100 lokaal gewor­tel­de tex­tie­le kunst­vor­men in zijn col­lec­ties en werkt daar­voor met een lan­de­lijk net­werk van erva­ren ambachts­lie­den bin­nen vier kern­tech­nie­ken: hand­we­ven, hand­blok­druk, hand­bor­du­ren en hand­schil­de­ren, alle­maal uit­slui­tend met plant­aar­di­ge mate­ri­a­len en kleur­stof­fen. Elk stuk is uniek en wordt in beperk­te opla­ge gemaakt. JIWYA heeft een terug­na­me­pro­gram­ma voor afge­dank­te kle­ding­stuk­ken, een kring­loop­aan­pak die het merk omschrijft als een ​“soil-to-soil”-ecosysteem: mate­ri­aal uit de aar­de, dat er uit­ein­de­lijk weer aan wordt teruggegeven.

INDILISI: Fairtrade-handgeweven kleding en juwelen uit Bangladesh, India en Kenia

Opge­richt door Safia Min­ney MBE, een bekroon­de fair­t­ra­de-onder­neem­ster en oprich­ter van Peo­p­le Tree, is Indi­li­si gebouwd op de over­tui­ging dat kle­ding moet aan­slui­ten bij de waar­den van de men­sen die ze dra­gen. Het merk, geves­tigd in Lon­den, werkt samen met pro­du­cen­ten­groe­pen die aan­ge­slo­ten zijn bij de World Fair Tra­de Orga­ni­sa­ti­on (WFTO) in Bang­la­desh, India en Kenia, waar­on­der Swal­lows in Bang­la­desh, wiens lid­maat­schap getoetst wordt aan de soci­a­le, eco­no­mi­sche en eco­lo­gi­sche stan­daar­den van de WFTO. 

De eer­ste col­lec­tie is gemaakt van gecer­ti­fi­ceerd bio­lo­gi­sche stof die in plat­te­lands­dor­pen in Bang­la­desh met de hand wordt gewe­ven, gesne­den en gebor­duurd. Het resul­taat: kle­ding­stuk­ken die tra­di­ti­o­neel vak­man­schap com­bi­ne­ren met een betrouw­ba­re soci­a­le stan­daard.

FIFTH ORIGINS: Co-creatie met ambachtslieden in India

Het in Amster­dam geves­tig­de Fifth Ori­gins ont­werpt in Neder­land en pro­du­ceert in samen­wer­king met ambachts­ge­meen­schap­pen in afge­le­gen dor­pen in India. Wat het merk onder­scheidt, is zijn werk­wij­ze en co-cre­a­tie­mo­del. In plaats van kant-en-kla­re ont­wer­pen voor pro­duc­tie aan te leve­ren, leidt Fifth Ori­gins de ambachts­lie­den op in het ver­ta­len van ont­wer­pen en geeft het hen zo vaar­dig­he­den mee die ver na een enke­le col­lec­tie waar­de­vol blijven. 

Het merk werkt met natuur­lij­ke vezels zoals wol, hen­nep, katoen en brand­ne­tel. Samen met zijn Indi­a­se ambachts­ge­meen­schap heeft het boven­dien een opvang voor de kin­de­ren van de vrou­we­lij­ke makers opge­zet. Elk pro­duct draagt een een­vou­di­ge, eer­lij­ke omschrij­ving: made with 100% huma­ni­ty.

OYA STUDIO: Kimono’s met de hand gemaakt van gerecyclede Indiase vintage sari’s

Het Duit­se merk OYA Stu­dio uit Düs­sel­dorf brengt twee van de bekend­ste tex­tiel­tra­di­ties van Azië samen: de Indi­a­se sari en de Japan­se kimo­no, in één hand­ge­maakt kle­ding­stuk. Elke kimo­no wordt gemaakt van gere­cy­cle­de sari­zij­de, afkom­stig van geschon­ken of gekoch­te vin­ta­ge sari’s, waar­door de kle­ding­stuk­ken een twee­de leven krijgen. 

De kimo­no’s wor­den met plant­aar­di­ge kleur­stof­fen met de hand geverfd, wat elk stuk een unie­ke batik­look geeft. Geen twee stuks zijn iden­tiek, want sari’s zijn dat ook niet. OYA Stu­dio werkt samen met een klein fami­lie­ate­lier in het hart van India, dat de eige­na­res van het merk regel­ma­tig bezoekt. De ver­pak­king is ont­wor­pen als een her­bruik­ba­re tas, waar­door er geen weg­werp­ver­pak­king nodig is en de pro­duc­ten afval­vrij en repa­reer­baar ver­kocht worden.

AORI STUDIOS: Brussels label dat jassen maakt van Kanta-stof uit Jaipur

AORI Stu­dios uit Brus­sel maakt jas­sen met de hand van Kan­ta-stof­fen. Dit is een katoe­nen tex­tiel dat bestaat uit meer­de­re lagen her­ge­bruik­te tex­tiel­res­ten; een tra­di­ti­o­ne­le Indi­a­se tech­niek die geen pro­duc­tie van nieu­we vezels en geen ver­ven of ble­ken vereist.

Oprich­ter Jean­ne werkt recht­streeks samen met Hee­na en Agri­ma, twee ont­werp­sters die hun eigen ate­lier in het cen­trum van Jai­pur run­nen. De samen­wer­king is bewust klein­scha­lig en ambach­te­lijk opge­zet. Jean­ne reist regel­ma­tig per­soon­lijk naar Jai­pur om de arbeids­om­stan­dig­he­den ter plaat­se te con­tro­le­ren en de nau­we rela­tie te onder­hou­den. Dat is een mate van direc­te con­tro­le die gro­te­re toe­le­ve­rings­ke­tens struc­tu­reel niet kun­nen bieden.

Imaima: Authentieke modest fashion in samenwerking met onafhankelijke ondernemers op Java

Imai­ma werd opge­richt in Ber­lijn en staat bekend om modest fas­hi­on met een enga­ge­ment voor eco­lo­gi­sche en soci­a­le ver­ant­woor­de­lijk­heid. De col­lec­tie is gemaakt voor vrou­wen die ele­gan­tie zon­der com­pro­mis zoe­ken en ver­bindt de artis­tie­ke essen­tie van Ber­lijn met het erf­goed van het Mid­den-Oos­ter­se handwerk. 

Het merk start­te van­uit een diep­ge­wor­tel­de band met India, waar de pro­duc­tie­ves­ti­ging in Jai­pur gericht is op ethi­sche prak­tij­ken. Imai­ma werkt samen met erva­ren ambachts­lie­den en onder­houdt bete­ke­nis­vol­le rela­ties die duur­za­me voor­zie­nin­gen bie­den en de groei van de gemeen­schap bevor­de­ren. Het team van ambachts­lie­den is intus­sen uit­ge­groeid tot een vol­waar­di­ge fabriek.

JYOTI – FAIR WORKS: Duits-Indiaas label met drie ateliers geleid door vrouwen in India

Jyo­ti – Fair Works is een Duits-Indi­aas label dat de mens uit­druk­ke­lijk cen­traal stelt. Het merk baat in India drie naai­ate­liers uit in samen­wer­king met loka­le, door vrou­wen gelei­de ngo’s, waar soci­aal kwets­ba­re vrou­wen een oplei­ding tot naai­ster, eer­lij­ke lonen en aan­ge­pas­te werk­uren aan het gezins­le­ven krijgen. 

Het groot­ste deel van de stof­fen van Jyo­ti wordt vol­gens tra­di­ti­o­ne­le Indi­a­se tech­nie­ken met de hand gewe­ven, in samen­wer­king met klei­ne weef­co­ö­pe­ra­tie­ven die met natuur­lij­ke kleur­stof­fen wer­ken; een bewus­te keu­ze om de wevers te onder­steu­nen en een levend ambachtserf­goed eco­no­misch leef­baar te hou­den. Het label gebruikt ​“fair” niet als mar­ke­ting­term, het beschrijft hun manier van werken.

Wat deze merken gemeen hebben

Deze mer­ken delen een over­tui­ging die ver­der gaat dan esthe­tiek: dat mode die gewor­teld is in cul­tu­reel erf­goed meer waard is, voor wie ze draagt, voor wie ze maakt en voor de tra­di­tie zelf, wan­neer de rela­tie erach­ter direct, res­pect­vol en fair is. Niet als mar­ke­ting maar als werk­wij­ze.

COSH! toetst mer­ken aan trans­pa­ran­tie­cri­te­ria die betrek­king heb­ben op de trans­pa­ran­tie van de toe­le­ve­rings­ke­ten, de rela­ties met ambachts­lie­den en pro­duc­tie­claims. De mer­ken in dit arti­kel vol­doen aan die cri­te­ria. Het vol­le­di­ge aan­bod mode­mer­ken met aan­dacht voor hand­werk en cul­tu­reel erf­goed op het COSH!-platform ont­dek je hieronder.

Ont­dek alle mer­ken met oog voor kunst­am­bacht en tra­di­ti­o­ne­le mode op COSH!

Frequently Asked Questions

V: Wel­ke mode­mer­ken wer­ken recht­streeks samen met ambachts­lie­den in India?
 A: Ver­schil­len­de mode­mer­ken op het COSH!-platform wer­ken recht­streeks samen met ambachts­ge­meen­schap­pen die hier erken­ning voor krij­gen in heel India, waar­on­der JIWYA (dat meer dan 100 regi­o­na­le kunst­vor­men uit het cul­tu­reel erf­goed inte­greert), Fifth Ori­gins (dat samen met ambachts­dor­pen in het afge­le­gen India ont­werpt), AORI Stu­dios (dat tra­di­ti­o­ne­le Kan­ta-stof uit Jai­pur gebruikt) en Imai­ma (dat met erva­ren ambachts­lie­den in Jai­pur werkt). Elk merk onder­houdt een direc­te, door­lo­pen­de rela­tie met zijn ambachts­part­ners, in plaats van via ano­nie­me tus­sen­per­so­nen te werken.

V: Wat is Kan­ta-stof, en wel­ke mer­ken gebrui­ken die?
 A: Kan­ta is een tra­di­ti­o­ne­le Indi­a­se tex­tiel­tech­niek waar­bij meer­de­re lagen her­ge­bruik­te tex­tiel­res­ten aan elkaar wor­den genaaid tot een ste­vi­ge, katoe­nen stof met een uniek des­sin. Omdat er bestaan­de mate­ri­a­len wor­den gebruikt, ver­eist Kan­ta-pro­duc­tie geen nieu­we vezels en geen ver­ven of ble­ken. AORI Stu­dios uit Brus­sel is een van de wei­ni­ge Euro­pe­se mode­mer­ken die momen­teel met Kan­ta wer­ken en betrekt de stof via een direc­te samen­wer­king met een ont­werp­stu­dio in Jaipur.

V: Wel­ke cer­ti­fi­ce­rin­gen heb­ben fair­t­ra­de-mode­mer­ken?
 A: De cer­ti­fi­ce­ring ver­schilt van merk tot merk. Indi­li­si werkt met pro­du­cen­ten die aan­ge­slo­ten zijn bij de World Fair Tra­de Orga­ni­sa­ti­on (WFTO), een onaf­han­ke­lijk lid­maat­schap dat getoetst wordt aan soci­a­le, eco­no­mi­sche en eco­lo­gi­sche stan­daar­den. JIWYA gebruikt uit­slui­tend plant­aar­di­ge mate­ri­a­len en kleur­stof­fen, gecon­tro­leerd via de eigen toe­le­ve­rings­ke­ten. Jyo­ti – Fair Works baat eigen naai­ate­liers uit in samen­wer­king met door vrou­wen gelei­de ngo’s. Niet elk ambach­te­lijk mode­merk beschikt over een cer­ti­fi­caat van een der­de par­tij, maar de meest geloof­waar­di­gen bie­den, in plaats van of naast een cer­ti­fi­ce­ring – weder­zijds res­pect­vol­le rela­ties met erken­ning voor de maker, open­baar gemaak­te pro­duc­tie­lo­ca­ties en gemo­ni­t­or­de arbeids­om­stan­dig­he­den.

V: Waar vind ik Azi­a­ti­sche arti­sa­na­le mode­mer­ken in Euro­pa?
 A: COSH! is een ont­dek­kings­plat­form voor mode dat mer­ken toetst aan trans­pa­ran­tie­cri­te­ria over de toe­le­ve­rings­ke­ten, part­ner­schap­pen met ambachts­lie­den en pro­duc­tie­prak­tij­ken. Het plat­form toont Azi­a­ti­sche mode­mer­ken die te koop of te ont­dek­ken zijn in Bel­gië, Neder­land en Duits­land, waar­on­der de acht mer­ken die in dit arti­kel wor­den voor­ge­steld. Je kunt op het COSH!-platform zoe­ken op type vak­man­schap, het land van her­komst van de ambachts­lie­den of materiaal.