De inflatiecijfers en torenhoge energieprijzen rijzen de pan uit. Zo bedroeg de inflatie in België in augustus 10,5% volgens Eurostat. De slachtoffers? Niet alleen de Belgische consument die voorzichtig de vinger op de knip houdt, ook de duurzame ondernemer trekt aan het kortste eind. Terwijl de maatschappij duurzame bedrijven steeds meer nodig heeft om de continuïteit van onze planeet te garanderen.

De duurzame retailscene van zowel zero-waste voeding als ecologische kledij heeft vanwege de keuze voor lokale productie, het betalen van eerlijke lonen en het gebruiken van duurzamere materialen sowieso al te maken met hogere kosten. Nu komen de stijgende energieprijzen daar nog eens bovenop. Het gevolg? Voor hen die al worstelen, wordt het steeds moeilijker om een rendabel bedrijf in stand te houden.

Bovendien, waar ligt de balans tussen de bereidheid van de consument om meer te betalen voor duurzamere keuzes en zijn dalende koopkracht? Moeilijk te zeggen. Al ligt het voor de hand dat hij nog meer zal wikken en wegen.

Volgens een onderzoek van ABN Amro uit 2018, is men in Nederland bereid om tot 12% meer te betalen voor duurzame producten t.o.v. niet-duurzame producten. Of ze datzelfde bedrag extra willen betalen bovenop de algemene kostprijsstijging is nog de vraag.

Rondetafel duurzame ondernemers

Die onheilspellende crisis liet COSH! niet onberoerd. Het duurzame modeplatform dat consumenten de weg naar lokale duurzame winkels wijst, trommelde haar aangesloten ondernemers op om te peilen naar de gemoederen. En om elkaar met positieve verhalen een hart onder de riem te steken.

Op 6 september deden verschillende winkeliers dan ook openhartig hun verhaal. Maya Van Treeck van de Groene Stadshut in Antwerpen, die ecologische workshops organiseert en voorheen ook een winkel uitbaatte in haar workshopruimte, vertelde dat haar onderneming onder druk staat: “Als ik me moet richten op winst behalen, is de fun er voor mij vanaf, ik moet mijn creativiteit kunnen uiten.”

Niki de Schryver, de oprichter en CEO van COSH! kan zich vinden in het verhaal van Maya. Ze voelt dat de spanningen onder de aangesloten winkels bij COSH! stijgen naargelang de stijgende inflatie. “Ondernemen is angsten overwinnen. Maar wat als de angst voor de energiecrisis te groot is?”

Niet alle bezorgdheden in duurzame retail zijn te wijten aan de huidige crisis. Ook de coronapandemie zit nog vers in het geheugen, waardoor winkelen in de fysieke winkelstraten een tijd quasi onmogelijk was. Deze tweede klap maakt het des te moeilijker voor ondernemers om hun geloof in een duurzame toekomst vast te houden.

Zero-waste boodschappen

Ook verpakkingsvrije supermarkten merken dat consumenten terugplooien op reguliere supermarkten nu de prijzen stijgen. Zo ook Alexia Coppens, oprichter van OHNE, coöperatieve van verpakkingsvrije winkels. "Nu men na de zware lockdowns weer buiten mag, is duurzaam geproduceerde en (niet-)verpakte voeding binnenshuis geen prioriteit meer voor gezinnen die budgettaire keuzes moeten maken", vertelt ze.

Benjamin Vermeir, eigenaar van zero-waste shop Robuust in Antwerpen, merkt dezelfde ontwikkeling op. “De prijsstijging van de energie is voor ons momenteel nog te overzien omdat we in ons winkelpand niet veel verbruiken. Daarentegen is het voor ons áltijd een uitdaging om het bedrijf financieel duurzaam te maken en lonen uit te kunnen betalen.”

Alexia Coppens van OHNE geeft aan dat ze graag een btw-verlaging ziet op onbewerkte voedingsproducten. "Sterk bewerkte voeding is veel goedkoper per kilocalorie maar vaak wel een pak ongezonder. Zo worden we gestimuleerd om ongezonde keuzes te maken. Groenten en fruit bijvoorbeeld in btw verlagen. En nog beter, biologische producten in btw verlagen zou positieve effecten hebben op de volksgezondheid. Verpakkingsvrije winkels verkopen in hoofdzaak weinig bewerkte, gezonde producten." Alexia Coppens van OHNE.

Kostenstijging in supply chain van modemerken

Johanna Adriaens, oprichter van luxe modemerk Ida&Volta uit Gent heeft de prijzen van haar kleding nog niet verhoogd. Dat ondanks haar energiekosten vervijfdubbeld zijn en de prijzen van de stoffen die ze gebruikt, waaronder Belgisch linnen, de hoogte in schieten.

Toch merkt ook zij dat het koopgedrag van haar klanten veranderd is. Johanna: "Steeds minder klanten kopen Ida&Volta-kleding rechtstreeks bij ons.” Winkels blijven wél Ida&Volta inkopen: “retail heeft de kracht om lokale merken te ondersteunen.” Zegt Johanna.

Johanna ziet haar cliënteel gelukkig nog niet afdruppelen. "Onze doelgroep heeft grotendeels nog steeds de vrijheid om te kiezen voor kwaliteit en duurzame, lokale producten."

Ook miokoo-founder Kathleen Peers, die herbruikbare menstruatielingerie maakt, ziet een toename in productie- , verpakkings- en verwerkingskosten. "In onze sector blijft het heel belangrijk om optimaal en kosten-efficiënt georganiseerd te zijn.” De komende maanden bekijkt ze hoe dit bij miokoo nóg beter kan.

Geld besparen met duurzame aankopen

Veel mensen associëren de term ‘duurzaam’ met ‘duur’. Al klopt dat in de praktijk niet altijd. Je doet bijvoorbeeld veel langer met de producten, herstelt ze of hervult ze. Of het nu om kleding, cosmetica of voeding in bulk gaat.

Onderneemster Anne Drake bespaarde dankzij haar ecologische leefstijl €5000 met haar gezin van vijf in een jaar. Ze schreef ondertussen twee duurzame lifestyleboeken, heeft een webshop en geeft workshops om o.a. zero-waste schoonmaakmiddelen en cosmetica te maken. “De ingrediënten om deze producten zelf te maken zijn zeer goedkoop.” Zegt Anne. Je kan er dus je voordeel mee doen. Ontdek hier meer ecologische én geldbesparende tips.

Kathleen Peers van Miokoo gelooft dat de kracht ligt in consuminderen. “Door slim te investeren in een menstruatieonderbroek hoef je geen wegwerpproducten meer te kopen en geef je op termijn minder geld uit.” Om lang met zo’n product te kunnen doen, moet het wel gemaakt zijn om lang mee te gaan. “Kwaliteit gaat de wereld redden”, zegt Kathleen.